Klinik Bilgiler

Semptom ve Lezyonlar

Semptomların ve lezyonların ciddiyeti enfektif virusun virulansı, kanatlının türü (yumurtacı veya etlik ) ve enfekte kanatlının bağışıklık durumuna bağlıdır. İki ayrı klinik tablo izlenir:

1. Akut klinik IBD
2. Subklinik IBD

Normal bursa ve IBDV enfeksiyonundan sonra atrofik bursa

1. Akut Klinik IBD

Hastalık ani başlar
Enfekte hayvanlar durgun, tüyleri kabarık, düşkün görüntüdedir ve bazen havalandırmayı gagaladıkları izlenir.
Enfeksiyondan 3 gün sonra morbidite ve mortalite başlar, 5-7 günde pik yapar ve düşer.
Mortalite göz ardı edilebilecek kadar az veya virulent IBDV vakalarında %90 kadar olabilir. Genellikle mortalite %10-20 kadardır.
Saha koşullarında yumurtacılılarda mortalite , broilerlere (etçi tavuklara )oranla daha yüksektir.
Ölen hayvanlar genellikle dehidre durumdadır (böbrek lezyonları oluşturur).
Sıklıkla bacaklarda ve göğüs kaslarında peteşiyel kanamalar izlenir.
Kursak ve taşlık birleşiminde kanama ve erozyonlar izlenebilir.
Hastalığın şiddetine bağlı olarak bursal lezyonlar değişiklik gösterir . Bursanın boyutunda, ağırlık ve morfolojisindeki oluşabilecek değişikliklerin özeti aşağıda tabloda yer almıştır.

Enfeksiyondan sonraki gün sayısı	Boyut	Morfoloji
2 - 3	Bursanın boyutu ve ağırlığı artar	Jelatinöz ve ödemli sarı renkli bir transudat serozal yüzeyi kaplar.Renk normal beyazdan krem rengine doğru değişir. Peteşiyelden yaygına kadar değişen kanamalar izlenebilir.
4	Bursa normal boyut ve ağırlığının 2 katına ulaşır.
5	Bursa normal ağırlığına döner	Transudat ve ödem kaybolur. Bursa gri bir renk alır.
8	Bursa normal ağırlığının 1/3’üne ulaşır	Transudat ve ödem kaybolur. Bursa gri bir renk alır.

Soldan sağa bursalar:
Akut dönem. Genişlemiş ödemli bursa. Enfeksiyondan 5 gün sonra bursa normal boyutuna döner.
Burada olduğu gibi kanamalı olabilir. Enfeksiyondan 8 gün sonra bursa atrofiye olur ve normal boyutunun 1/8’ine kadar düşebilir.

Varyant IBDV suşları ciddi yangısal reaksiyonlara neden olmazlar. Yine de şiddetli bursal atrofi karakteristik bir bulgudur ve mortalite genellikle %5’den azdır.

Çok virulent IBDV suşları bursa fabriciusa ek olarak timus, sekal tonsiller ve dalak gibi lenfoid organlarda ciddi lezyonlara neden olurlar.

2. Subklinik IBD

Subklinik IBDV civcivler yumurtadan çıktından sonraki ilk 2 haftada IBDV virusu ile karşılaştıklarında oluşur ve enfeksiyon döneminde hastalığı önleyebilen fakat bursadaki viral replikasyonu önleyemeyen maternal antikora sahiptirler.
Bursa atrofisi, immunosupresyon ve buna bağlı olarak sekunder enfeksiyonlara (E.coli gibi) yakalanma olasılığının artışı ile karakterizedir.
Klinik IBD’de mortalitete piki izlenmez.
Broilerlerde sekunder enfeksiyonlar, genellikle E.coli, sürekli standart günlük mortalite artışı ve yemden yararlanmanın azalmasına neden olur.
İmmunosupresyondan dolayı enfeksiyonu takiben yapılan aşılamalardan daha zayıf reaksiyonlar alınabilir.

Derleyen Dr J J (Sjaak) de Wit ve William Baxendale.